angst en ADHD

Angst voor de gevolgen van ADHDscreen[1]
Mijn kind, leerling, partner heeft ADHD … En nu?

Vaak voel je het al veel langer dan voor de diagnose ADHD gesteld is.
Jouw kind is drukker dan de rest, jouw leerling kan zich moeilijker concentreren, jouw partner vindt zo weinig rust… Hoe kan je het beste als leerkracht of ouder reageren als je kind door het leven gaat met een diagnose ADHD?

Naar aanleiding van een zeer boeiende avond rond ADHD heb ik er een artikel over geschreven. De lezing werd gehouden door Marc Derudder voor vzw ZitStil

 

 

ADHD komt niet enkel voor in onze maatschappij , bij de herdersvolkeren en de natuurvolkeren hebben evenveel mensen ADHD als bij ons.
Het is een neurobiologische aandoening.

MBD : minimal brain damage/dysfunction. Een dysfunctioneren van de hersenen.

Attention deficit hyperactivity disorderADHD staat niet voor Alle Dagen Heel Druk

Het is een onnauwkeurig werken van de coördinatiecentra van de hersenen.
De prikkeloverdracht in de hersenen gebeurt niet zoals het hoort.
Verschillende werking en andere vorm van de hersenen.

Erfelijk.

NIET verkeerde opvoeding of verkeerde voeding. MAAR deze spelen wel een heel belangrijke rol. Het heeft natuurlijk gevolgen als je met ADHD in een gezin met of zonder structuur opgevoed wordt. Of als je hele dagen cola drinkt.

questions-1014060_640

Verschillende vormen van ADHD

  • Overwegend aandachtsregulatieproblemen ADD : officieel bestaat die diagnose niet. 1/3 van de ADHD populatie

Als een broer of een zus ASS heeft dan is er een grotere kans dat nog iemand uit het gezin ook ASS of ADHD of nog een andere stoornis heeft want het is erfelijk bepaald.

Hoe intelligenter , hoe meer de kinderen kunnen wegstoppen dat er een probleem is en dat ze met een of andere stoornis te kampen hebben.

Ze doen verder op hun natuurlijke intelligentie en hebben nooit leren studeren.
Bij testing wordt het kind ook uit de normale context van een klas genomen.
Het wordt 1 op 1 getest en vaak zal het daar perfect functioneren.
Maar laat datzelfde kind met prikkels van de klas dezelfde test maken, dan kan er een significant verschil zijn.
Het dysfunctioneren laat zich vooral zien als er dingen gecombineerd moeten worden. Als er afzonderlijke dingen geoefend moeten worden, zal het waarschijnlijk wel lukken. Gecombineerd al wat moeilijker. Vb allemaal plusoefeningen of allemaal minoefeningen.

Kenmerkend is ook dat de leerstof de ene keer wel lukt en de andere dag het helemaal niet lukt.
Dit is geen teken van onkunde of onwil van het kind.

  • 2/3 van de gevallen is van het gecombineerde type
  • Overwegend hyperactiviteit en impulsiviteit. Dit is het kind dat perfect de les kan meevolgen, ongeacht wat hij nog allemaal aan het doen is.
    Hij luistert terwijl hij rondloopt, het potlood slijpt. 5à7 % van de bevolking

Studies wijzen uit dat er in de Westhoek meer relatine verbruikt wordt dan in de andere kanten van het land. Hoe dat komt , zijn ze nog aan het uitzoeken.

Symptomen van aandachtsproblemen

  1. Onvoldoende aandacht voor details vb. 5-2= 7 Het kind heeft niet opgemerkt dat het plus is i.p.v. min. Autorijden is ook niet zo’n eenvoudige klus.
  2. Maakt vaak verstrooidheidsfouten. Is dat dan een reden om naar het buitengewoon onderwijs te gaan????
  3. Lijkt niet te luisteren …concreet vb. van papa die het huiswerk opvraagt van de zoon.
    De zoon loopt heel de living rond en wandelt naar de keuken om een glas water in de schenken. Intussen antwoordt hij steeds op de vragen van zijn vader. Hij is ook bij de pinken.
    Van diezelfde jongen wordt dan verwacht dat hij 8 uren stil op een stoel kan zitten in de klas??
  4. Gemakkelijk afgeleid
  5. De prikkels komen niet allemaal juist toe. De filters werken niet. Alles is voor hem even belangrijk. Zo is het in de klas vaak moeilijk kiezen naar waar zijn aandacht gaat. De vogels, de vlieg, de tikkende klok, iemand in de gang, de juf vooraan, de teksten naast het bord….
  6. Houdt moeilijk de aandacht vast
  7. 1 iets tegelijk vragen. 1.Neem een blad papier.2.Neem je balpen. 3.Lees de eerste vraag…. Met een checklist laten werken. Laten afvinken wat hij al allemaal gedaan heeft.
  8. Volgt moeizaam aanwijzingen op
  9. Hij vermijdt taken of slaagt er niet in ze af te werken. Taken zonder duurtijd , kunnen soms heel lang duren.
  10. Vb. in de agenda staat het huiswerk : 5 sommetjes maken en documentatie verzamelen. Het kind kan zelf niet filteren wat er het belangrijkste is om te maken. Het kan gerust een uur documentatie zoeken. Als lkr. Kan je dus best zetten en het mag max. 15 min. duren.

Aandachtsproblemen/organisatie

  • Kan moeilijk organiseren Wanneer wat studeren? Wanneer iets herhalen?
  • Raakt vaak spullen kwijt.
  • Is vergeetachtig. En dit gaat echt niet alleen om huiswerk of dingen die hij eigenlijk niet graag doet. Zo kunnen ze de afspraak met hun lief vergeten.
    Of een mevrouw vergat eens dat ze een weekendje short-ski geboekt had.

Symptomen van hyperactiviteit

  • Overbeweeglijk : rennen, klimmen
  • Kan niet stil zitten
  • Beweegt voortdurend handen en voeten ( sommige zelfs ‘s nachts)
  • Draaft maar door. Sociale vaardigheden lijden eronder. Te blij, te enthousiast, te kwaad,…

Symptomen van impulsiviteit

  • Antwoorden veel te vlug, nog voor de vraag gesteld is.
  • Kan moeilijk zijn beurt afwachten. Bij uitstap lopen deze kinderen dan ook vaak voor. Op te lossen door te zeggen : tot aan de deur, tot aan de trap
  • Verstoort vaak activiteiten van anderen of dringt zich op.

Wanneer de uitspraken voor 6/9 gevallen op lagere schoolleeftijd en 5/9 vanaf 17 jaar kloppen dan  kan de arts bepalen of het kind/jongere/volwassene ADHD heeft in lichte, matige of ernstige mate.

Het moet ook gedurende minstens 6 maanden voorkomen.

In een mate die onaangepast is.

Verschillende symptomen van onaandachtig of hyperactief/impulsief gedrag moeten aanwezig zijn op meerdere terreinen vb. school en thuis en de sportclub of de jeugdbeweging, …

Ontwikkelingsstoornis

  • Kleuter
    – kan moeilijk tot spel komen
    – Veel wisselende activiteiten
    – Korte activiteiten
  • Lagere schoolleeftijd
    – Korte taakspanne
    – Leert moeilijk uit ervaring. Zo kan het zijn dat lezen , tafels , automatisatie langer duurt
    – Hyperactiviteit, motorische onrust
  • Puber
    – Presteert niet volgens verwachtingen
    – Organisatieproblemen
    – Verlate maturiteit. Iemand van 18 jaar die zich nog gedraagt als een 15-jarige.10-jarige als 7-jarige
    Het gedrag qua leeftijd  kan gemakkelijk tot ¼ van de kalenderleeftijd verschillen.
  • Volwassene
    – Ongeveer de helft van de mensen met ADHD blijft problemen hebben als volwassene. Vb. vaak verhuizen, vaak andere partner , vaak ander werk
    – Uitstelgedrag
    – Problemen met impulsiviteit
bubble-gum-438404_640

Gevolgen voor iemand die ADHD heeft

  • Leert onvoldoende uit herhaling
  • Leert onvoldoende door ervaring
  • Leert onvoldoende door het leggen van verbanden
  • Wordt constant getaxeerd op de gevolgen van zijn daden en niet op zijn goede bedoelingen
  • Velen hebben een heel slecht geschrift
  • Komt heel zelden alleen voor. Vaak is er nog comorbiditeit met andere stoornissen zoals :
    • Oppositionele gedragsstoornis
    • Antisociale gedragsstoornis
    • Stemmingsstoornis
    • Angststoornis
    • Problemen met de motoriek
    • Leerstoornissen ( dyslexie, dyscalculie)
    • Tic stoornissen
    • Middelen misbruik
    • Autismespectrumstoornis

ADHD is contextgevoelig

Symptomen worden verzwakt door : structuur,nieuw, boeiend, aandacht,toezicht,beloning van het positieve, positieve bekrachtiging

Symptomen worden verstrekt door : chaos, drukte, te weinig slaap , geen structuur, saai, dominantie

 

 

meeting-1015313_640

Functionele beperkingen

Voor de jongere zelf

  • Routineactiviteiten
  • Zelfredzaamheid
  • Relationele problemen
  • Emotionele problemen
  • Negatief zelfbeeld, faalangst,depressie
  • Gedragsproblemen

Voor het gezin

  • Conflict tussen ouders in de aanpak
  • Sociaal isolement
  • Problemen met broers en zussen
  • Negatieve interactiepatronen(stress)
  • Erfelijkheidsfactor kan extra druk leggen op 1 of beide ouders ( als je vraagt aan de ouder om te helpen met de boekentas te maken en de ouder heeft zelf ADHD dan kan dat een moeilijke klus zijn…)

Voor de school

  • Leeftijdsachterstand
  • Watervaleffect
  • Negatieve interacties met leerkrachten

De weg naar een diagnose

  • Intakegesprek
  • Vragenlijst : vul deze alleen in (als je een duo-partner hebt, want de situatie kan totaal verschillend zijn. Een ander interesseveld, ander tijdstip van de dag, andere persoon)
  • Multidisciplinair onderzoek:
  • intelligentie aandacht,geheugen,organisatie,schoolvorderingen,werkhouding,motoriek,…
  • Bespreking
  • Advies aanpak/behandeling

Aanpak : persoon met ADHD

  • Psycho-educatie : wat zijn de persoon zijn sterke kanten en zwakke kanten
  • Psychosociale behandelingen:
  • Gedragstherapie
  • Cognitieve therapie/zelfinstructietraining : vb. de beertjes van Meichenbaum, dit kan je voor alle leeftijden blijven gebruiken
    Een plan leren maken. Leren hoe ze iets kunnen oplossen.
  • Zichzelf tot rust leren brengen. Dat kan evengoed door te voetballen, te knutselen, te lezen. Het is een foute gedachte dat die kinderen alleen maar tot rust kunnen komen door een blokje rond de speelplaats te lopen.
    Met het kind nagaan waarmee hij tot rust komt. Is dat een boek lezen over de middag i.p.v. voetbal dan is dat ook goed.
  • Goede hobby’s zoeken , die passen bij het interesseveld van de persoon
  • Andere begeleidingen voor de gevolgen van ADHD of voor de bijkomende stoornissociale vaardigheidstraining, studiebegeleiding)
  • Zoals : kinesitherapie, logopedie, psychotherapie, relaxatietraining,
  • Medicatie
    Het is geen leerpil , maar een leefpil.
    Het zal niet direct voor betere resultaten zorgen , maar wel voor een leefbaarder leven, met misschien als gevolg betere resultaten.
    *Geneest niet
    * Werkt niet altijd even goed
    Als je merkt dat het kind heel beweeglijk is : niet zeggen : “Heb je je pilletje niet genomen?”
    Maar knoop er een gesprek mee aan. Misschien is er ook nog een andere reden. Je kan wel zeggen dat je merkt dat hij zich minder kan concentreren.
    * Altijd onder begeleiding en in combinatie met opvoedkundige ondersteuning en psycho-educatie
    * Hersenwerking wordt gestimuleerd om de prikkels te kunnen neutraliseren
    * Neemt niet alle problemen weg
    * Is een onderdeel van de behandeling
  • Zorg voor een goede plaats in de klas
  • Kan naast de leerkracht zodat je die steeds aanwijzingen en bekrachtiging kan geven.
  • Kan achteraan zodat hij niet steeds achter zich moet kijken.
  • Plaats waar de medeleerlingen niet gestoord worden
  • Zorgen als leerkracht dat je zelf niet geërgerd wordt
  • Zorgen dat bewegingen gekanaliseerd worden. Vb. elastiekje rond de pols doen . Je mag ermee spelen , maar niet schieten en stuk maken
  • Grenzen stellen aan geluid
  • Lesgeven is nog steeds een groepsgebeuren à de draagkracht van de leerkracht en de school moet mogelijk zijn
  • Opmerkingen gaan over het gedrag van het kind , niet over het kind zelf. In de ik-vorm spreken. Vb. Ik vind dat je te luid praat en dat stoort de groep.
  • Als iemand voortdurend onderbreekt om vragen te stellen . Dit is vaak omdat ze voor dat onderdeel heel veel interesse hebben. vb. 3 krijtjes geven. Gedurende de les mag hij 3 krijtjes gebruiken. Telkens hij een vraag stelt , geeft hij een krijtje af.
  • Een bepaalde oplossing helpt misschien slechts tijdelijk, of misschien enkel in die situatie bij die leerkracht. Overdracht is heel belangrijk.

Psycho-educatie op school

  • Leerling met ADHD informeren en begeleiden ( in de mate van het mogelijke)
  • Leerkrachten :informeren
  • Medeleerlingen: informeren : wel opletten voor pesten.

Liedje van kinderen voor kinderen over ADHD
https://www.youtube.com/watch?v=_K-m-jLjmtQ

Structuur aanbieden

       Structuur in tijd

  • Lessenrooster
  • Onderdelen van een les
  • Duur van een opdracht erbij zetten. Vb.15’ of ze zijn misschien urenlang met iets bezig dat niet zo belangrijk is
  • Begeleid overgangssituaties : vb. materiaal wegstoppen
  • Bereid ongekende activiteiten voor vb. uitstap : zeggen dat hij altijd in dezelfde zaal moet rondlopen als de leerkracht. Bij een teken van de leerkracht dat ze veranderen van zaal , meegaan
  • Ze werken zoals een dieselauto: veel tijd nodig om op te starten. Soms kunnen ze ook hyperfocussen als ze veel interesse hebben in dat onderdeel

    Structuur in materiaal
  • Op de blaadjes met een achterkant : zie ommezijde plaatsen. Zo weten ze dat er nog een vervolg is.
  • Schema’s/samenvattingen helpen maken. Zij weten niet wat belangrijk is.
  • Boekentas helpen maken. Ofwel nemen ze niets mee, ofwel nemen ze alles mee uit schrik iets te vergeten.
  • Eens  samen orde scheppen in boekentas , pennenzak , locker. Alleen lukt het hen moeilijk.Structuur in de opdrachten
  • Duidelijk geformuleerd
  • Opgesplitst in deelopdrachten
  • Checken of de opdracht begrepen  is
  • Geef start-opdrachten i.p.v. stop-opdrachten. Vb. Leg je balpen neer i.p.v. stop met het knipperen van je balpen
  • Geen opdrachten in  vraagvorm. Vb. Ik wil dat je nu met oefening 5 begint. Niet : “Wil je nu beginnen met de oefening?” Gegarandeerd kan je er een antwoord op krijgen. Vb. “Ik ga het thuis wel maken.” De persoon met ADHD weet dan ook niet wat daar fout aan is.

    Communicatie
    Naar de leerling
  • Gebruik plustaal : verwijst naar de toekomst en beschrijft wat je verwacht.
  • Geen mintaal : verwijst naar het verleden, beschrijft het ongewenst gedrag.
  • Gebruik ik-taal : legt de verantwoordelijkheid bij de leerkracht en niet bij de persoon met ADHD vb. Ik wil nu dat je stopt met je buur te duwen. Ik wil dat je gaat zitten op je stoel.Naar de ouders toe :
  • Duidelijk, concreet en niet oordelen. Je praat over het gedrag en niet over de persoon.
  • vb. “Hij praat graag.”   Niet: “Hij is een babbelaar.”
  • Ook altijd een positieve boodschap meegeven.
  • Respect tonen voor de vaardigheden van de ouders.
  • Zelf de eerste stap zetten.

Wat bij ongewenst gedrag?

  • Leerlingenvolgkaart waar 1 werkpuntje opstaat om aan te werken. Dit wordt elke dag in de voormiddag en in de namiddag besproken.
  • Vermanend oogcontact.
  • Deel de leerlingen mee wat je als storend ervaart.
  • 1. Leg je agenda op de hoek van je bank  2. Bij een volgende overtreding neem je als leerkracht de agenda en leg je die op de vensterbank. 3 Je neemt de agenda en legt die op jouw bureau om er straks een nota in te schrijven.

Mensen met ADHD zijn ook…

Gevoelsmensen, creatief, onbevangen, spontaan en openhartig, energiek ( alleen kunnen ze die moeilijk doseren), ontzettend enthousiast, origineel, humoristisch. Ze zijn tewerkgesteld  in alle soorten beroepen , zorgsector,  technici, ingenieurs, kunstenaars, directeurs, … Kortom het is niet omdat je ADHD hebt dat je niet voor je eigen dromen kunt gaan. Waar een wil is, is een weg. Het is ook niet omdat je ADHD hebt dat je naar het BSO moet.

Zelfs in de hogescholen en op de universiteit wordt er rekening gehouden en kan je aanpassingen krijgen om je examens af te leggen

Link naar liedje van Kinderen voor Kinderen over ADHD
https://www.youtube.com/watch?v=_K-m-jLjmtQ

www.zitstil.be

Loslatende kunstvan niet meergissen naar dat ene antwoord (2)

 

adhd_druk_a4_nietgeel001-page1-724x1024[1]